February 14, 2012

misc: เวลาในระบบคอมพิวเตอร์

เมื่อพูดถึงเวลาในคอมพิวเตอร์นั้น เวลา Unix มักถูกอ้างอิงใช้เป็นมาตรฐานมากที่สุด มันคือเวลาเป็นวินาทีนับจากเที่ยงคืนของวันที่ 1 มกราคม 1970 ตามเวลาสากล UTC มาจนถึงปัจจุบัน

สำหรับระบบที่ implement มันแบบ 32 บิท อาจพบปัญหาได้ในปี 2038 เนื่องจากเลขที่ใช้ overflow ครับ



แม้ว่าจะเราจะสามารถเรียกเวลา Unix มาดูได้ แต่มันคงไร้ประโยชน์ถ้าไม่สามารถเปลี่ยนให้อยู่ในรูปแบบที่สื่อสารกับคนทั่วไปได้รู้เรื่อง

รูปแบบข้างล่างนี้ถือเป็นมาตรฐานการเขียนแทนเวลาของระบบ Unix ที่สามารถเรียกใช้ได้จากโปรแกรมต่างๆ ครับ

รูปแบบตัวเลข0 นำหน้าชื่อเต็มชื่อย่อ
วันของสัปดาห์%u%a%A
วันของเดือน%e%d
วันของปี%j
สัปดาห์%V
เดือน%m%b%B
ปี%y%Y
เขตเวลา%z%Z
12 ชั่วโมง%l%I%p
24 ชั่วโมง%k%H
นาที%M
วินาที%S

นอกจากนี้ ยังมีรูปแบบที่ใช้บ่อยๆ ที่ถูกเก็บเป็นตัวย่อไว้ให้เรียกใช้ ดังนี้

%s = เวลา Unix
%D = %m/%d/%y
%F = %Y-%m-%d
%r = %I:%M:%S %p
%R = %H:%M
%T = %H:%M:%S
%c = %a %b %d %H:%M:%S %Y

สำหรับค่าเริ่มต้นเมื่อไม่ได้กำหนดรูปแบบเป็นพิเศษ จะได้รูปแบบเป็น %c เช่น Tue Feb 14 16:03:42 2012 ครับ

อย่างไรก็ตาม โปรแกรมต่างๆ อาจมีวิธีเรียกใช้ค่าเหล่านี้แตกต่างกันไปบ้าง อย่าลืมเช็คกับเอกสารประจำโปรแกรมนั้นๆ ด้วยนะครับ

ปล. ไหนๆ วันนี้ก็วันแห่งความรักทั้งที รู้จักเวลา Unix ไปแล้ว ก็อย่าลืมแบ่งเวลาไปใส่ใจเธอด้วยนะครับ :P

February 12, 2012

HTML: โครงสร้างเว็บ, ลิงก์ และรูปภาพ

รูปแบบโครงสร้างของเว็บหนึ่งๆ จะมีหน้าตาเหมือนกับโครงสร้าง directory บนระบบ Unix สิ่งที่แตกต่างอยู่บ้าง คือสำหรับเว็บจะมีหน้าที่เป็นตัวแทนประจำ directory ที่ชื่อว่า index.html อยู่ (หรืออาจเป็น index.php ก็ได้ เมื่อเขียนเว็บแบบไดนามิก) ซึ่งถ้าเราเข้าไปยัง directory นั้นๆ โดยไม่ระบุไฟล์ มันจะไปเรียกหน้า index นี้มาให้

รูปแบบการระบุ path เพื่อทำการเชื่อมโยงไปยังไฟล์ต่างๆ ภายในเว็บของเราเอง ก็ทำได้ 2 วิธีดังนี้
  • absolute path ระบุตั้งแต่ root directory / ไปจนถึงไฟล์ที่ต้องการค้นหา
  • relative path จะระบุสำหรับตำแหน่ง directory ที่เราอยู่
สำหรับการเชื่อมโยงออกไปยังเว็บภายนอก ต้องขึ้นต้นด้วย domain name/IP address เว็บนั้นๆ แล้วตามด้วย absolute path เสมอครับ



สมมติว่าโครงสร้างเว็บ mysite.com เป็นดังนี้

ถ้าเราอยู่ที่หน้า php.html แล้วต้องการลิงก์ไปยังหน้า about.html เราอาจมองว่ามันมีตำแหน่งคือ ../about.html หรือ /about.html หรือ http://mysite.com/about.html ก็ได้

สำหรับการสร้างลิงก์ไปยังเว็บนั้น จะมีวิธีการเขียน tag ต่างจากตอนก่อนๆ ตรงที่ต้องเพิ่ม attribute เข้าไปคือ

ส่วนการนำรูปภาพมาแสดง ก็ทำการเปลี่ยน tag และชื่อ attribute เป็น



อนึ่ง tag a ยังสามารถวางตำแหน่งในเอกสาร เพื่อให้เราจะโดดไปยังจุดต่างๆ ได้อย่างรวดเร็วคือ

เวลาจะเรียกใช้ ก็เพิ่ม #name ต่อท้ายชื่อ path นั่นเอง เช่นถ้า #jumppoint อยู่ในหน้า index.html

February 11, 2012

HTML: จัดข้อความพื้นฐาน

ข้อความที่อยู่ระหว่าง <body>...</body> จะถูกแสดงผลออกมาเป็นข้อความธรรมดาๆ แต่จะแตกต่างจากปรกติตรงที่ space ติดกันหลายๆ ตัวนั้นมีผลแค่ space ตัวเดียว ส่วนการขึ้นบรรทัดใหม่นั้น มีค่าเท่ากับการ space

ถ้าอยากแสดงผลขึ้นบรรทัดใหม่ ให้ใช้ tag <br /> ครับ ซึ่งโดยส่วนตัวแล้ว ผมไม่ค่อยชอบการขึ้นบรรทัดใหม่เองเท่าไหร่ ใช้การขึ้นย่อหน้าเองด้วย <p>...</p> เอาดีกว่า



ส่วนการใส่ลูกเล่นให้ตัวอักษรนั้น มีรูปแบบดังนี้

อย่างไรก็ตาม ถ้าต้องการทำตัวหนาเป็นหัวข้อเรื่องแล้ว ควรใช้ tag heading แทน ซึ่งมีขนาดได้ตั้งแต่ 1-6 ดังนี้

ส่วนการแทรกตัวอักษรให้ลอยเด่นเป็นพิเศษ ทำได้โดย



การสร้างลิสต์ของข้อความเป็น bullet ก็ทำได้เช่นนี้

ถ้าต้องการให้ bullet กลายเป็นตัวเลขแทน ก็เปลี่ยนเป็น

ส่วนการสร้างเป็นตารางไปเลย

สุดท้าย ถ้าต้องการแบ่งส่วนของเอกสารด้วยเส้นคั่น สามารถทำได้โดย tag <hr /> ครับ

February 8, 2012

HTML: ตกลงกันก่อน

คอมเมนท์ใน HTML เขียนได้ดังนี้

ซึ่งเราอาจมองว่ามันเป็น tag หนึ่งก็ได้ ทำให้ซ่อนส่วนที่ต้องการจะตรวจสอบออกไปก่อน เช่น



เนื่องจาก code ในภาษานี้มักจะยาว เพราะต้องมีการครอบด้วย tag ที่ใหญ่กว่ามันเสมอๆ ดังนั้นจะตัดมาแสดงเฉพาะส่วนที่สนใจนะครับ (อย่างเช่นข้างบนที่ละ tag html, body ไป)

ลำดับของ tag นั้นก็เป็นสิ่งสำคัญ แม้ว่าบราว์เซอร์จะสามารถแสดงผล tag ที่เรียงกันมามั่วๆ ได้บ้างก็ตาม แต่เราต้องเรียงลำดับ tag ให้ถูกต้องเพื่อความเป็นระเบียบและรับประกันว่า code จะทำงานได้ ส่วน tag ที่มีแค่ตัวมันเองเดียวๆ (ไม่ต้องการ tag ปิด) ก็ให้ปิดท้ายภายในตัวมันเองเช่นนี้ครับ

อนึ่ง ที่นี่จะใช้คำสั่งของ tag เป็นตัวเล็กทั้งหมด และค่าของ attribute (เช่น example.jpg ข้างบน) จะถูกล้อมรอบด้วย double quotes "..." เสมอครับ

HTML: สวัสดีชาวโลก

เห็นว่า mementototem เขียนเรื่อง PHP ซึ่งเป็นภาษาที่มีความเกี่ยวข้องกับการสร้างเว็บ ก็คิดว่าคงจะดีที่จะกลับมาวางพื้น HTML อีกรอบ

1955 กำเนิด Tim Berners-Lee
1989 Lee ยื่นข้อเสนอระบบ hypertext สำหรับอินเตอร์เน็ต
1993 กำเนิด Mosaic เว็บบราวเซอร์ตัวแรกของโลก
1994 กำเนิด Netscape Navigator
1995 กำเนิด Internet Explorer
1997 HTML เวอร์ชัน 4 ถูกใช้เป็นมาตรฐาน
2004 กำเนิด Firefox
2008 ข้อเสนอ HTML เวอร์ชัน 5
2008 กำเนิด Google Chrome

ชื่อของ HTML ย่อมาจาก HyperText Markup Language ซึ่งถือว่าเป็นภาษาสำหรับตกแต่งเองสาร ไม่ใช่ภาษาโปรแกรมมิ่งแต่อย่างใด



โปรแกรมที่จะใช้ทดสอบ HTML ก็คือเว็บบราว์เซอร์ทั่วไปนั่นเอง ทางที่ดีเราควรจะทดสอบบนบราวเซอร์หลักที่คนใช้กันเยอะๆ ให้ครบทุกตัวด้วยครับ (อย่าลืมบราว์เซอร์ขนาดเล็กสำหรับมือถือไปซะหละ!)

และทางที่ดี ในเมื่อเราจะเริ่มอะไรใหม่ๆ แล้ว ก็เริ่มกันที่ HTML5 ไปเลยดีกว่าครับ



ถึงแม้ว่าเอกสารที่มีแค่คำว่า Hello World. เฉยๆ (โดยไม่มีคำสั่ง HTML เลย) จะสามารถแสดงผลลัพท์ได้ถูกต้อง แต่ทางที่ดี เราควรเขียนให้ครบเช่นนี้ครับ

เซฟเป็นไฟล์ .html แล้วเรียกโดยบราวเซอร์ตัวโปรดได้เลย

February 7, 2012

Python: เก็บตัวแปรไว้ใช้ทีหลังด้วย pickle

โดยปรกติ ถ้าหากเราเก็บตัวแปรโดยแปลงเป็นข้อความ (ใช้ฟังก์ชัน repr()) ลงในไฟล์ จะมีจุดอ่อนตรงที่เมื่อเปิดไฟล์นั้นๆ เราต้องเขียนตัวแปลงค่ามันให้อยู่ในรูปแบบตัวแปรที่ถูกต้องเสมอ

ใน Python มีโมดูลหนึ่งชื่อว่า pickle ที่ทำให้เราเก็บตัวแปรลงในไฟล์ได้ตรงๆ เลย เช่น

ปิดโปรแกรมแล้วเปิดขึ้นมาใหม่ แล้วเรียกใช้ตัวแปรที่เราเก็บไว้ได้ดังนี้

อย่างไรก็ดี เราไม่สามารถเปิดอ่านข้อมูลที่ pickle เก็บไว้ได้รู้เรื่อง เพราะมันจะถูกเก็บเป็น data structure ของ Python นั่นเอง

ที่สำคัญที่สุดคือ การ load ข้อมูลจากไฟล์ที่โดน pickle ไปนั้น ต้องมั่นใจว่าไฟล์นั้นๆ ปลอดภัยจริงนะครับ



สำหรับข้อมูลที่ pickle สามารถจัดเก็บไว้ได้ มีดังนี้
  • ค่าตัวแปร None, True, False
  • ตัวเลขแบบ int, float, complex
  • ข้อความแบบ string, byte, bytearray
  • ตัวแปรชุดแบบ tuple, list, set, dictionary
  • "ที่อยู่" ของฟังก์ชัน, คลาส, object (ไม่เก็บ code ในฟังก์ชันให้นะครับ)
สำหรับการใช้ pickle เก็บข้อมูลแบบสุดท้ายนั้น จะเก็บแค่ชื่อ/ตำแหน่งที่อยู่ฟังก์ชันให้เท่านั้น เช่น

ครั้งต่อๆ ไปก่อนที่เราจะโหลดข้อมูลเหล่านั้นมาใช้ได้ ต้องทำการประกาศฟังก์ชัน, คลาสนั้นๆ ให้เรียบร้อยก่อน ซึ่งต้องระวังในกรณีที่การประกาศฟังก์ชัน, คลาสเปลี่ยนไปจากเดิมครับ

February 3, 2012

PHP: เครื่องมือ มาตรฐานการเขียนโค้ด และคอมเมนต์

ทำงานกับ PHP


ในการทำงานกับ PHP สามารถใช้เพียง Text Editor ต่าง ๆ (แต่ต้องเป็น Plain Text Editor เป็นพวก Word Processor อย่าง MS Office Word อันนี้ใช้ไม่ได้) แต่ถ้ามี Syntax Hilighter ก็จะช่วยให้มองโค้ดได้ง่ายขึ้น อย่างเช่น Notepad2-Mod, Notepad++, gEdit (GNOME), Kate (KDE) หรือ Vim (เว็บเรามีสอนใช้ Vim ด้วยนะ) เป็นต้น

แต่ถ้าต้องการความสามารถเพิ่มขึ้นอย่างการจัดการโค้ด และ Auto Complete ก็มีโปรแกรมที่เป็น IDE อย่าง eclipse+PDT หรือ Netbean อันนี้ขึ้นอยู่กับความชอบ ความต้องการของแต่ละคน

นอกจากโปรแกรมฟรี และโปรแกรมโอเพนซอร์สที่พูดมาข้างต้น ยังมีโปรแกรมที่เป็นลิขสิทธิ์อีกหลายโปรแกรม ซึ่งมีความสามารถแตกต่างกันไปให้เลือกอีกมากมาย

เมื่อมีเครื่องมือเขียนโค้ดแล้ว ก็ต้องมีที่ไว้รันโค้ด อาจจะเป็นโฮสต์ที่รองรับ PHP ที่มีอยู่แล้ว หรือจะทดสอบบนเครื่องตัวเองก็มีโปรแกรมเว็บเซิฟเวอร์อยู่

บน Windows สามารถใช้ AppServ หรือ XAMPP (Portable) หรือ Zend Server CE

ส่วนบน ลินุกซ์ ให้ติดตั้ง Apache, PHP, MySQL Server (สำหรับฐานข้อมูล) (โดยทั่วไปจะเรียกรวมว่า LAMP) ผ่านทาง Package Manager ได้โดยตรง (สะดวกซะ)

ถ้าบน Mac OSX ก็มี MAMP

ถ้าใครใช้ Windows แต่อยากได้สภาพแวดล้อมเป็นลินุกซ์ สามารถที่จะติดตั้ง VM อย่าง Virtual Box แล้วติดตั้งลินุกซ์ (แบบไม่มี GUI) ตั้งค่านิดหน่อย แล้วใช้เป็น Web Server เพื่อทดสอบก็ได้เช่นกัน


มาตรฐานการเขียนโค้ด


การเขียนโค้ดตามภาษาต่าง ๆ จะมีข้อบังคับ ซึ่งทุกคนต้องปฏิบัติตาม ถ้าไม่ปฏิบัติตามโค้ดจะรันไม่ผ่าน และมาตรฐานการเขียนโค้ด ซึ่งถึงไม่ปฏิบัติตามโค้ดก็ยังทำงานได้ตามปกติ

มาตรฐานโค้ดมีไว้เพื่อให้การอ่านโค้ด และนักพัฒนาทำงานร่วมกันได้ง่ายขึ้น แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น มาตรฐานของแต่ละที่อาจจะไม่เหมือนกัน อันนี้ขึ้นอยู่กับกลุ่ม และบริษัทที่เราอยู่ เช่น มาตรฐานโค้ดของ Drupal จะไม่เหมือนกับของ WordPress และทั้งคู่ก็ไม่ตรงกับมาตรฐานของ PHP

การที่เราจะยึดมาตรฐานใดในการทำงาน ก็ต้องดูว่า เราทำงานกับกลุ่มไหน ก็ให้ยึดมาตรฐานของกลุ่มนั้น ถ้าในบริษัทก็ควรจะมีข้อตกลงของบริษัทนั้น ๆ โค้ดที่ได้จะเหมือน ๆ กันทั้งหมด แต่ถ้าตั้งกลุ่มขึ้นมาเอง ก็หาข้อตกลงกันในกลุ่มเสีย ส่วนทำงานคนเดียว ก็ต้องใช้มาตรฐานเดียวกันในทุก ๆ โปรเจ็ค

แต่ก็ใช่ว่า มันจะเปลี่ยนแปลงไม่ได้เลย วันเวลาเปลี่ยนไป อาจจะถึงเวลาเปลี่ยนมาตรฐานกันบ้าง ก็ไม่แปลกอะไร ยึดหลัก แต่อย่ายึดติด


เปิด/ปิดเท็กสำหรับ PHP


ก่อนจะเขียน PHP จะต้องมีแท็กเปิดก่อน ซึ่งที่นิยมกันจะมี <?php และ <? ส่วนตัวแนะนำให้ใช้แบบเต็มคือ <?php

ถ้าต้องการปิดแท็กก็ใช้ ?> แต่ถ้าไฟล์นั้นทั้งไฟล์เป็น PHP หรือ โค้ดส่วนท้ายไม่ได้มีส่วนผสมของ HTML ก็สามารถละ ?> ปิดท้ายไฟล์ได้ การทำแบบนี้จะทำให้ไม่มีปัญหา header already sent ในกรณีมีมีวรรคหรือบรรทัดเปล่า ๆ อยู่ท้ายเอกสารได้ด้วย

คอมเมนต์

รูปแบบการคอมเม้นต์โคดใน PHP ไม่ต่างกับภาษาอื่นมากนัก
นอกจากนี้ยังมี PHPDoc ที่ใช้ในการอธิบายการทำงานของ Class/Function จะใช้ /** */ การเขียน PHPDoc จะช่วยให้โปรแกรม IDE สามารถดึงข้อมูลส่วนนี้ไปแสดงเวลาเรียกใช้ฟังชั่นได้ด้วย


ถ้าต้องการคอมเมนต์โค้ดที่ยาว ๆ ซับซ้อน เพื่อการทดสอบการทำงาน ไม่แนะนำให้ใช้รูปแบบการคอมเมนต์แบบด้านบน แต่ให้ใช้ if (0) { ส่วนที่ต้องการคอมเมนต์ } แทน เพราะถ้ามีคอมเมนต์อยู่ในโค้ดก็ไม่ต้องสั่งคอมเมนต์หลาย ๆ รอบ


(ตัวอย่างไม่ซับซ้อนเท่าไหร่เลย...)